Facebook Facebook Instagram

Ścieżka przyrodnicza w Lesie Młocińskim


Przystanek I

Lasy Miejskie m. st. Warszawy
Warszawa jest jedną z nielicznych stolic europejskich obok Sztokholmu i Berlina posiadających lasy w granicach miasta. Powierzchnia lasów w Warszawie to około 6460 ha, co stanowi 13% obszaru miasta, z czego 2716 ha użytkowane jest przez miasto. Pozostała powierzchnia stanowi własność prywatną oraz Skarbu Państwa oddaną w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego „Lasy Państwowe”.

Zgodnie z Ustawą o lasach z 1991 r. z późn. zm., Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzjami z dnia 18.11.1996 r. przekazał miastu st. Warszawie niektóre grunty leśne Skarbu Państwa w bezterminowe użytkowanie dla potrzeb nauki, dydaktyki i masowego wypoczynku mieszkańców. Jednostka powołaną przez władze miasta do organizowania i koordynacji prac związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej i utrzymaniem czystości w lasach miejskich jest Zarząd Oczyszczania Miasta, w którego strukturze organizacyjnej utworzono Dział Lasów.

Lasy miejskie składają się z 15 kompleksów leśnych podzielonych na 4 Obwody Leśne:

  • Bielany - Młociny,
  • Bemowo - Koło,
  • Las Kabacki 
  • Las Sobieskiego. 

Lasy, jako najbardziej naturalna formacja przyrodnicza, spełniają niezwykle ważną rolę w kształtowaniu i zachowaniu środowiska naturalnego człowieka.

Uroczysko Młociny o pow. 102,23 ha wchodzi w skład Obwodu Leśnego Bielany-Młociny, który obejmuje kompleksy: Las Bielany, Młociny, Nowa Warszawa i Las Lindego.

Położenie tego kompleksu leśnego sprawia, że jest on objęty różnymi formami ochrony prawnej: jako znajdujący się w mieście liczącym ponad 50 tys. mieszkańców podlega szczególnej ochronie z mocy ustawy o lasach - jako las ochronny,

  • podlega ochronie z uwagi na położenie w zasięgu otuliny Kampinoskiego Parku Narodowego,
  • jest chroniony jako obiekt leśny znajdujący się w granicach Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu,
  • podlega ochronie jako fragment Skarpy Warszawskiej, na której obowiązuje zakaz naruszania naturalnej rzeźby terenu i niszczenia szaty roślinnej związanej z ekosystemem leśnym i nieleśnym.

Przystanek II

Śródleśna Łąka
Interesującym elementem przyrodniczym ścieżki jest śródleśna łąka, która ma nadany status użytku ekologicznego o nazwie Przy Lesie Młocińskim.

Pojęcie „użytek ekologiczny” odnosi się do podlegającego ochronie prawnej niewielkiego obszaru, ekosystemu lub fragmentu ekosystemu o swoistych wartościach przyrodniczo - krajobrazowych i biocenotycznych odzwierciedlających specyfikę danego terenu. Śródleśne łąki, jako fragment ekosystemu nieleśnego zwiększają szeroko pojętą różnorodność biologiczną - wzrasta liczba gatunków zwierząt i roślin ze względu na pojawienie się siedlisk o odmiennych warunkach mikroklimatycznych i glebowych. Są miejscem żerowania zwierzyny leśnej (jeleniowatych, dzików i zwierzyny drobnej) oraz pełnią ważną funkcję jako ostoja ptaków i innych przedstawicieli świata zwierząt. Obecnie, ze względu na duże walory przyrodnicze, łąki śródleśne nie podlegają odwadnianiu i zalesianiu. Na łące znajduje się 5 malowniczych kęp drzew o łącznej powierzchni ok. 0,50 ha.

Przystanek III

Ochrona lasu przed owadami
Lasy w wielu przypadkach zatraciły naturalną zdolność do samoregulacji. Jedną z głównych przyczyn jest szybki rozwój przemysłu, który powoduje m.in. zanieczyszczenie powietrza. Nadmierne stężenie dwutlenku siarki, tlenków azotu oraz pyłów zawieszonych w powietrzu, a także stale obniżający się poziom wody gruntowej, wpływa bardzo gwałtownie na osłabienie naturalnej odporności drzewostanów.

Zachwianie równowagi w systemie ekologicznym powoduje zwiększenie presji czynników chorobotwórczych. Dlatego też, nawet nieduże zagęszczenie niektórych owadów roślinożernych może powodować poważne szkody w osłabionych drzewostanach. Masowe pojawienie się owadów nazywamy gradacją. Gradacja może doprowadzić do całkowitego zniszczenia drzewostanu. Jednym z zasadniczych celów leśnictwa jest utrzymanie drzewostanów w dobrej kondycji zdrowotnej.

Przystanek IV

Ochrona Lasu - pułapki
Aby skutecznie kontrolować stan zdrowotny lasów wykonuje się różnego rodzaju obserwacje i kontrole. Polegają one na poszukiwaniu i liczeniu jaj, gąsienic, larw, poczwarek i motyli. Czynności te wykonuje się w koronach drzew, na strzałach, w ściółce lub w glebie. Do odławiania motyli lub chrząszczy do celów kontroli zagrożenia i zwalczania szkodliwych owadów służą pułapki feromonowe i klasyczne.

Pułapki feromonowe zawierają substancję zapachową - feromon, który przez wydzielanie odpowiedniego zapachu zwabia owady do pułapek. W zależności od poszczególnych gatunków owadów stosowanych jest kilka typów pułapek feromonowych (segmentowe, ekranowe, rurowe, lejkowe.) Ze względu na trujące właściwości feromonu, pułapek tych nie należy dotykać, a tym bardziej niszczyć !

Oprócz pułapek feromonowych w walce ze szkodnikami stosuje się pułapki klasyczne. Są to ścięte drzewa iglaste np. sosna czy świerk, które w sposób naturalny zwabiają owady. Zasiedlają one powierzchnię pomiędzy korą a drewnem. Po złożeniu jaj i rozwoju larw pułapki są korowane, a kora niszczona.

Przystanek V

Gospodarka łowiecka
Dzikie zwierzęta są nieodzownym elementem biocenozy leśnej. Przemożny wpływ człowieka na las, spowodował przeobrażenie naturalnego środowiska bytowania zwierzyny, powodując zachwianie równowagi biocenotycznej i konieczność ciągłego ingerowania w zmiany zachodzące w populacjach dziko żyjących zwierząt. Prowadzenie gospodarki łowieckiej przez leśników i myśliwych, to przede wszystkim ochrona i hodowla zwierząt łownych oraz regulowanie stanu ich populacji poprzez wykonywanie kontrolowanych odstrzałów. Polować można tylko na zwierzęta łowne występujące w nadmiarze, a wielkość odstrzału ustalana jest na podstawie corocznej inwentaryzowanej ich liczebności.

W lesie Młociny występują: dziki, sarny, zające, tchórze, kuny, lisy, borsuki, bażanty, czasami zachodzi tu łoś. Zwierzynę dokarmia się w okresie jesieni, zimy i wiosny. Dokarmianie prowadzone jest w specjalnie do tego celu przygotowanych paśnikach i karmowiskach. Paśnik z drabinkami przeznaczony jest do dokarmiania zwierzyny płowej (jeleni, danieli i saren). Za drabinki wkładane jest najczęściej siano z mieszanki różnych traw i owies w snopach, a do korytek karma sucha (zboża) oraz karma soczysta (marchew, buraki, ziemniaki). W pobliżu paśników znajdują się lizawki zawierające sól z mikroelementami. W przypadku niedostatku wody zakładane są sztuczne poidła. Dla dzików wykłada się karmę soczystą (marchew, buraki, ziemniaki) oraz karmę treściwą (zboża, żołędzie, kasztany).

Przystanek VI

Ochrona fauny
Ptaki są bardzo ważnym składnikiem leśnej biocenozy, m. in. regulują liczebność różnych gatunków owadów,. hamują rozwój gradacji szkodliwych owadów (ich masowego występowania). Oprócz ptaków, również nietoperze spełniają ważną rolę regulacyjną. Na swoje ofiary polują nocą i wraz z aktywnymi w dzień ptakami są sprzymierzeńcami człowieka w ochronie lasu.

W Lesie Młociny najpopularniejszym gatunkiem nietoperza jest borowiec. Leśnicy chcąc zwiększyć populację ptaków, jak i nietoperzy, starają się stworzyć im dogodne warunki gniazdowania. Dlatego też, powszechnie wprowadzane są w lasach, specjalne budki lęgowe. Są one niezbędne ze względu na zbyt małą liczbę starych dziuplastych drzew. Oprócz ptaków i nietoperzy, w okresach gradacji owadów, również mrówki przyczyniają się do zmniejszenia ich masowego występowania. Ze względu na swoją działalność mrówki i ich gniazda podlegają w lesie ochronie. Mrowiska są w sposób specjalny grodzone, przede wszystkim przed dzikami, które w poszukiwaniu larw najczęściej je rozkopują i niszczą.

Przystanek VII

Ptasi zegar
Pora świtania oraz zapadania zmroku jest utrwaloną cechą różnych gatunków ptaków. Ten specyficzny zegar przyrody podczas najdłuższych dni w roku jest tak dokładny, że można dać się obudzić w określonym czasie śpiewem wybranego gatunku ptaka.

Przystanek VIII

Przystosowanie lasu dla potrzeb rekreacji i wypoczynku
Przez wieki lasy były postrzegane wyłącznie jako źródło surowca drzewnego. Stopniowo zaczęto jednak zwracać uwagę, na inne nieprodukcyjne funkcje lasów związane z ich ochronnym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze, w tym zwłaszcza na wodę, glebę, powietrze, a ostatnio na ochronę bogactwa flory i fauny (różnorodności biologicznej). Wyznacznikiem zachodzących zmian w tym zakresie jest wzrost zapotrzebowania na inne sposoby użytkowania lasu, m.in. turystyczno - rekreacyjne. W tym celu wyznacza się szlaki turystyki pieszej, rowerowej, ścieżki służące edukacji ekologicznej. Leśnicy przygotowują odpowiednio wyposażone obiekty, gdzie aktywnie można wypocząć w kontakcie z przyrodą.

W lesie Młociny główne aleje spacerowe stanowią połączone ze sobą jednym ciągiem dwie obwodnice (duża i mała), przy których wykonano dla osób przebywających w lesie trzy place do wypoczynku z urządzeniami zabawowymi dla dzieci oraz chroniącymi przed deszczem wiatami i miejscami przystosowanymi do palenia ognisk.

W środkowej części małej obwodnicy znajduje się „ścieżka dla zdrowia” z elementami do ćwiczeń. W sąsiedztwie łąki widokowej znajduje się oddzielona od niej płotem z żerdzi polana, przy której znajduje się mały parking z dojazdem od ulicy. Na polanie zbudowano kompleks urządzeń rekreacyjnych takich jak wiaty ze stołami i ławami, paleniska z rusztami, urządzenia do zabaw dla dzieci (piaskownica, pociąg, przeplotnia, huśtawki) oraz boisko do gry w koszykówkę lub siatkówkę. Od ulicy Papirusów przy trawnikach i ścieżkach spacerowych zamontowano dla wygody wypoczywających tu osób ławki i stoły z ławami z widokiem na malowniczą na tle lasu łąkę.

Przystanek IX

Płazy i gady
Płazy i gady to bardzo pożyteczne grupy zwierząt. Wszystkie występujące w Polsce gatunki znajdują się pod ochrona prawną. Płazy np. żaby i ropuchy są ważnymi naturalnymi regulatorami ekosystemów leśnych i łąkowych, zjadają duże ilości owadów i ich larw. Gady np. węże pełnią podobną rolę regulatora utrzymującego równowagę głównie wśród gryzoni (myszowatych, nornikowatych). Areały występowania tych zwierząt wyraźnie się kurczą m.in. z powodu osuszania bagnisk i torfowisk, wypalania traw, zanieczyszczenia wód.

Przystanek X

Ekosystem leśny
Las jest jednym z najbardziej złożonych ekosystemów lądowych. Charakteryzuje się on swoistą budową wewnętrzną oraz skomplikowaną siecią zależności pomiędzy żyjącymi w nim organizmami. Jedną z najistotniejszych cech lasu jest jego wielowarstwowa budowa (zwana także strukturą piętrową), przy czym dominującą rolę dla całego systemu ekologicznego pełni warstwa najwyższa - drzewostan.

W naszej strefie klimatycznej w ekosystemie leśnym można wyróżnić cztery podstawowe warstwy:

  • drzew (warstwa najwyższa),
  • krzewów (podszyt) i młodocianych osobników drzew (podrost),
  • zielną zbudowaną z roślin naczyniowych,
  • przyziemną, którą budują mszaki,
  • a w uboższych lasach także porosty.

Warstwa zielna i mszysta wspólnie nazywana jest runem leśnym.

Przystanek XI

Las łęgowy
Formacja roślinna występująca na żyznych i bardzo żyznych, okresowo zalewanych siedliskach o dużych wahaniach poziomu wody gruntowej, przeważnie w dolinach cieków wodnych, na glebach typu mady i czarnoziemy. Jest to najżyźniejsze i najrzadziej spotykane obecnie siedlisko leśne, typowe dla dolin wielkich rzek.

W Uroczysku Młociny, pozostały fragmenty dawnych lasów łęgowych z udziałem drzewostanów topolowo-wierzbowych w górnym piętrze oraz olszą, wiązem, lipą, jesionem w drugim piętrze. W podszycie występuje: bez czarny, dereń, czeremcha, kruszyna, wierzba, porzeczka, wiąz i inne. Ścieżką przez las dojdziemy poprzez łęg wilgotny do okresowo wysychającego stawu, porośniętego trawą i trzciną.

Przystanek XII

Grzyby
Grzyby nawet te niejadalne, czy trujące, spełniają niezastąpioną funkcję w ekosystemie leśnym. Strzępki grzyba oplatają korzenie drzew, tworząc związek symbiotyczny zwany mikoryzą. Grzyb pobiera od drzewa węglowodany, a w zamian pomaga korzeniom drzew chłonąć wodę z solami mineralnymi, chroni systemy korzeniowe przed infekcją grzybów pasożytniczych. Określony gatunek grzyba tworzy mikoryzę z określonym gatunkiem drzewa np. koźlarz czerwony z brzozą, osiką; borowik szlachetny z sosną, brzozą, dębem. Człowiek, przez niszczenie i niewłaściwy zbiór grzybów przyczynia się do spadku ich liczebności co pośrednio zubaża ekosystemy leśne.